Een familieopstellingen is een methode binnen het systemisch werk om snel inzicht te krijgen in de diepere oorzaken van een vraagstuk. De grondlegger van het systemisch werken was de Duitse psychotherapeut Bert Hellinger (1925-2019), die familieopstellingen eind jaren tachtig ontwikkelde tot een goedwerkende methode.
Het systemisch werk gaat ervan uit dat iedereen deel van een groep uitmaakt en dat we binnen onszelf gedreven worden door onbewuste patronen en dynamieken. Dit kan gaan over zowel je privé- als professionele leven. Een  familie, maar ook een klas, een baan, een sportclub, een streek, een land, de samenleving: het zijn allemaal systemen.

Tijdens een opstelling gaat het om ‘systemisch kijken’. Dat wil zeggen: oog hebben voor het geheel waardoor alle personen en gebeurtenissen binnen een (familie- of organisatie)systeem met elkaar verbonden zijn en hun effecten hebben in het verleden, heden en de toekomst.
Tijdens een opstelling worden alle elementen van het krachtenveld van jouw (hulp)vraag of vastgelopen proces in kaart gebracht. Dit doe je door een probleem centraal te stellen, bijvoorbeeld dat veel van wat je doet niet goed afloopt of dat je erg vaak verantwoordelijkheden neemt die eigenlijk niet de jouwe zijn of dat je altijd moeite hebt met autoriteit.

In de wereld van systemisch werk is de term familieopstelling inmiddels redelijk bekend. Maar waar veel mensen denken aan een groepssessie met representanten die familieleden ‘spelen’, bestaat er ook een intiemere, individuele variant: de 1-op-1 familieopstelling.

De essentie van een familieopstelling

Tijdens een opstelling wordt zichtbaar hoe jij onbewust loyaal kunt zijn aan familieleden, soms ten koste van jezelf. 

Wat is een 1-op-1 opstelling precies?

In plaats van een groepssetting, waarbij andere mensen als representanten worden ingezet, vindt een 1-op-1 opstelling plaats tussen jou en de begeleider. De dynamiek van het familiesysteem wordt hier op een andere manier neergezet – bijvoorbeeld met behulp van:

• Vloerankers (zoals matjes of papiertjes)

• Voorwerpen (stenen, poppetjes, blokjes)

• Visualisatie of imaginatie

• Systemische vragen van de begeleider

Je plaatst bijvoorbeeld een object voor jezelf en voor een ouder of familielid, en ervaart vervolgens (soms letterlijk) hoe de onderlinge verhouding voelt. Door kleine verschuivingen of het uitspreken van bepaalde zinnen (‘het systemisch werkwoord’) kunnen verhelderende inzichten ontstaan en heling plaatsvinden.